Uit het archief van www.buddha-dharma.eu






De Anagámin en de Bodhisattva

Op 8 januari 2014 zond de Zwitserse Omroep (SRF) een programma uit met muziek van de Italiaanse componist Giacinto Scelsi.

Van de muziek van, voluit, conte Giacinto Maria Scelsi d' Ayala Valva, bestaat een Youtube-file. De ondertiteling bij een van de fragmenten zegt dat dit fragment anagámin heet, en dat anagámin "he who comes back or not" betekent.

Er is in de Pali-canon de vergelijkbare term anagāriyan die voorkomt in de veel herhaalde zin uit de Dīgha Nikāya: massun ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyan pabbajati (PTS woordenboek): "haar en baard afscheren, de gele pij aantrekken en het huis verlaten om thuisloze te worden", d.w.z. geen "huisbezitter" meer te zijn.

De Pali-term anagamin betekent "zij die niet gaan". Het moet gelezen worden als "zij die niet meer gaan". En "zij die niet meer gaan" betekent dat iemand geen karmische bagage meer accumuleert, dat de oude aanmaak van karmische imprinten uitgewerkt is, en dat daarmee de termen ruimte en tijd, geboren worden en sterven hun betekenis hebben verloren. De oudste traditie spreekt dan over niet meer wedergeboren worden.
Anagamin is volgens het oude boeddhisme de laatste van vier stadia die door intensief cultiveren bereikt kan worden.

De stam van het woord anagamin, gam, gaan, komen wel in het klassieke Sanskriet tegen, evenals het ontkennende voorzetsel an[a]. Maar ook anagamin is een samenstel dat het klassieke Sanskriet, dus het hinduïsme, niet kent. We vinden het alleen in de Pali-geschriften van het zuidelijke boeddhisme.

Het hybride Sanskriet van het vroegste en latere mahāyana, voor zover Franklin Edgerton een beknopt aantal werken heeft geïnventariseerd, spreekt er evenmin over. Die collectie werken waar het klassieke Sanskriet is vermengd met Pali (Mághadhi) en soms een of twee andere streektalen of dialecten, heeft inmiddels het concept bodhisattva (eveneens afwezig in het klassieke Sanskriet) zo geïnterpreteerd dat er hier een is die niet meer miezemuist over wedergeboren worden. Het thema reïncarnatie, zo kenmerkend voor het Himalaya-boeddhisme, wordt hier buiten beschouwing gelaten.

En hoewel het mahāyana veel plezier beleeft aan de figuur van de arhat, de verlichtte uit het Kleine Voertuig, is gamin (zij die gaan) of anagamin (zij die niet [meer] gaan), het stadium dat juist voorafgaat aan het arhatschap, in bodhisattvayana-kringen geen thema.
De eerste ch'an (chinese zen) monniken hadden zich waarschijnlijk iets duidelijker moeten uitlaten over de achtergronden van waaruit ze spraken en die ze deels verwierpen. Na hun overlijden is er een beweging op gang gekomen waarbij het "niet komen, niet gaan" in zen-kringen tot onherkenbare vorm werd gemystificeerd — "De Leiders komen niet, noch gaan", zegt de Zangen vanuit Tushita, boek 24 in de Avatámsaka soetra. Maar in eerste en laatste instantie is hier een afwijzen van het pad van het Kleine Voertuig met zijn anagamin op de vierde en laatste meditatieve trede, juist voor het arhatschap.



Deze pagina is er een op de site www.buddha-dharma.eu
www.buddha-dharma.eu is eigendom van White Jade River, Instituut voor Boeddhisme