Uit het archief van www.buddha-dharma.eu






Cambodja, oude en nieuwe geschiedenis

Banteay Srei en de Krishna-verering






Nicolas Constans schreef een artikel over de Angkor-restanten in Cambodja dat op 1 juli 2014 geplaatst werd op het Archeo-blog van de krant Le Monde.
De fotos waren gemaakt door Jean-Pierre Dalbéra.
De heer Constans maakt hier melding van het werk van twee Britse criminologen die zich nu eens niet met de restanten zelf hebben bezig gehouden, maar met de grootschalige kunstroof die plaatsvond op de over een groot gebied verspreidde archeologische sites. Een van hen is Cambodjaan van geboorte.
Ze menen dat de kunstroof niet een georganiseerde zaak van professionals is, maar eerder activiteiten van idividuen die die met verkoop van oude khmer-beelden hun inkomen probeerden aan te vullen. Deze constatering is ook al jaren eerder gedaan door reizigers die per toeval op boeren uit de omgeving stuitten die met de gebrekkige middelen die ze hadden stukken bas-reliefs probeerden los te wrikken om ze aan malafide opkopers aan te bieden. Beide Britten zijn in 2013 aan hun werk begonnen. Voor hun onderzoek hebben ze vraaggesprekken gevoerd met goedwillende dorpelingen en monniken in Cambodja die vaak een goede terreinkennis hebben en de lege plekken kunnen aanwijzen waar kort geleden nog iets stond. Een van de bevindingen is dat de meeste roof zonder al te veel moeite over de grens naar Thailand verdwijnt omdat de Thaise douane wel geďnteresseerd is in verslepen van Thais erfgoed, maar niet in dat van Cambodja. In ieder geval kennen beide onderzoekers nu twee smokkelroutes, en daarmee is het iets gemakkelijker geworden daar bewaking op in te zetten.

Het artikel werd geďllustreerd met een foto van twee "bewakers" op het tempelterrein van Banteay Srei, ca 20 km. verwijderd van het centrale deel van Angkor.
Banteay Srei betekent "citadel van de vrouwen", en de moderne naam van de tempel is "Ishva-pura, stad (pura) van Ishvara, dat wil zeggen, van de hindugod Krishna die in de Mahābhārata de wagenmenner was van de krijger Árdjoena.
We zien hier dat ook deze Khmer krijger-koningen zich omringd wilden zien met alle religieuze en bovenzinnelijke krachten die er maar zijn, en die maar te bedenken vallen. En ook hier zien we dat "de vrouwen" waar Banteay Srei aan refereert de gopi zijn, de meisjes die tijdens het koeienwachten wel raad wisten met de slangen die zich door het gras bewogen. En stuk voor stuk waren ze de gade van Krishna. Dat wil je als Khmer-koning ook wel; alle meisjes gopi en ikke Krishna.

De tempel die werd gebouwd voor koning Rajéndra-várman-II (944-968) werd in 967 in gebruik genomen, dus een jaar voordat deze koning stierf. De tempel werd hem geschonken door een van zijn raadgevers.
De twee bewakers op de afdeling zijn duidelijk zichtbaar veel jonger dan de bouwwerken er omheen. Er moeten dus na Rajéndra-várman-II nog religieuze activiteiten hebben plaatsgevonden. Aan de sokkel van het beeld links op de foto zien we dat de maker die sokkel zodanig heeft gemaakt dat ze paste in de uitsparing van een ander beeld dat er eerder moet hebben gestaan. En dat doet het vermoeden verrijzen dat de oorspronkelijke beelden iets anders verbeeldden dan de wachters van vandaag. Wat dan wel, geen idee.

Scientific decuction on the basis of data, according to Francis Bacon
Het onderstaande voldoet op geen enkele wijze aan Bacon's adagium. Het is niet meer dan wat nadenken over beelden, betekenissen en legendarische vertellingen uit met name de vedische traditie.

Het verhaal over Banteay Srei voert ons dan weer terug naar die fameuze portretten op de verschillende restanten van Angkor-bouwwerken die aanvankelijk werden aangezien voor beeltenissen van Boeddha, daarna eventjes voor die van de hindugod Vishnu, en nu, sinds een poosje, voor die van bodhisattva Avalokiteshvara, want het zijn gezichten die tenminste over de vier kardinale windrichtingen uitkijken.
Zouden we mogen fantaseren — en dat mag niet — over Krishna als soldatengod, ook voor de Khmer-koningen, dan zou je nog kunnen gaan denken aan de afbeelding van deze god uit de Mahābhārata waar de koningen zo graag op hadden willen lijken, want onverslaanbaar en toch aardig, want beschermend naar het volk, althans in hun optiek.





de post-Rode Khmer-periode | Naar de archiefpagina | Naar de Soetraspagina

Deze pagina is er een op de site www.buddha-dharma.eu
www.buddha-dharma.eu is eigendom van White Jade River, Instituut voor Boeddhisme