Uit het archief van www.buddha-dharma.eu





DE YETI


Het juli 2011-nummer van het vakblad Oriëntations behandelde een aantal plaatsen in de Himalayas waar de traditie van boeddhistische wandschilderingen maken bewaard is gebleven.

Zo had het blad een artikel over de Zwitserse geoloog Augusto Gansser die in 1936 een grot ontdekte die Pang Gra Phug wordt genoemd. Hij publiceerde een foto van de daar aangetroffen wandschilderingen in het verslag van de geologische expeditie en vergat de hele zaak. Helmut F. Neumann en Heidi A. Neumann kwamen begin eenentwintigste eeuw deze foto tegen en wilden de plek bezoeken en documenteren.
Ze bezochten de heer Gansser die zich de exacte locatie niet meer kon herinneren. In 2007 stommelden de twee toch nog bijna per ongeluk op de grot en deden daar verslag van in Oriëntations. Augusto Gansser werd in 2010 honderd.

De heer Gansser is betrokken bij de Italiaanse "Associazione Ticino - Tibet" die onderandere in 2002 een serie films over Tibet vertoonde en een diploma uitreikte aan een op bezoek zijnde lama. Na 2009 is van de Associazione niets meer vernomen; misschien zijn ze alleen maar van het net verdwenen; misschien is de vereniging opgeheven.
Samen met Blanche Christine Olschak en Andreas Gruschke schreef Augusto Gansser het boek "Himalaya, Wachsende Berge, Lebendige Mythen, Wandernde Menschen" dat in het jaar 2000 verscheen.

——
Het is Augusto Gansser geweest die in 1936 als eerste westerling melding maakte van een yeti. Het is niet zeker of Augusto op de hoogte was van de fotoserie die Sir Charles Bell, "Political Officer for Sikkim, Bhutan, and Tibet" en John Claude White tussen 1908 en 1918 hadden gemaakt. In die serie, die in 1997 in boekvorm werd uitgegeven door het Victoria and Albert Museum in Londen ("Tibet: Caught in Time", geschreven door John Clarke) wordt een slachtoffer van de jaarlijkse pawo rolu getoond, een volksreligieus evenement waarbij jaarlijks een dorpeling als "hero corpse ransom" (held die bij wijze van afkoopsom als "lijk" werd opgeofferd) in schapedarmen het dorp werd uitgejaagd, als offerande aan de demonen, opdat die engerds de rest van het jaar voldoende om handen hadden om het dorp niet lastig te vallen.

Een aantal van deze mannen werden in de boeddhistische kloosters opgenomen als personeel (daarover moeten we niet al te veel illusies hebben), en het zal van hen zijn geweest dat de monniken de ins-and-outs van de bön-religie te weten kwamen.
Het is echter ook goed voorstelbaar dat een zeker aantal van deze "zondebokken" bleef rondzwerven, gehuld in door kraaien en gieren leeggepikte berevellen (in Tibet leeft nog de kleine bruine beer), levend van wat de natuur opleverde, en van wat ze bij elkaar konden gappen, 's-nachts in de dorpen, als het donker was.

Zoals in de Nederlanden de al te avontuurlijke kinderen min of meer aan huis werden gebonden door verhalen over weerwolven en witte wieven, zo is het mogelijk dat Himalaya-kinderen een beetje schrik werd aangejaagd door verhalen over de "yeti" — want je vertelt natuurlijk niet het hele verhaal, dat is te verdrietig. En dus kan het voorgekomen zijn dat kinderen van dorpelingen en nomaden de waarschuwing meekregen: als je de rook van het vuur, de yurten (of gers), of het dorp niet meer kan zien, dan ben je te ver gegaan; dan val je in handen van de yeti, en dan zien we je nooit meer terug.
Een Britse non die ergens in de twintigste eeuw twaalf jaar in en rond een grot rondscharrelde en veelvuldig haar gebeden opzegde, vond op een ochtend de voetsporen van een yeti in de sneeuw rond haar "voordeur". We mogen daarbij denken aan de lengte van een berepoot + de lengte van een mensenvoet = de afdruk van een yeti-voet.
Enkele jaren later bezocht een expeditie een afgelegen dorp in Ladakh (Zanskar) waar een oude vrouw vertelde hoe ze tijdens haar jeugd een paar keer ontvoerd was geworden door een yeti. Ze had het best goed gehad bij die yeti, en wilde best nog wel eens "ontvoerd" worden door zo'n yeti die overigens een voor haar onbekende taal of dialect sprak.